9 ข้อสงสัยเรื่อง AI ที่นักกฎหมายไทยยังไม่กล้าใช้

ใช้ AI ร่างคำฟ้องผิดจรรยาบรรณหรือไม่ ถ้า AI อ้างกฎหมายผิด ใครต้องรับผิดชอบ?

ถ้าคุณเป็นนักกฎหมายที่กลัวว่าถ้าใช้ AI มากไป จะทำให้ทักษะทางกฎหมายลดลงคุณต้องอ่านบทความนี้

ในปัจจุบัน AI จะเข้ามาช่วยงานได้ตั้งแต่

• ค้นคว้าข้อมูล
• วิเคราะห์เอกสาร
• ร่างเอกสารทางกฎหมาย

แต่นักกฎหมายจำนวนไม่น้อยยังลังเลที่จะนำมาใช้กับงานจริง

เรารู้ว่านักกฎหมายเห็นประโยชน์ของ AI แต่เพราะงานกฎหมายมีสิ่งที่ต้องระมัดระวังมากกว่าความรวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็นความถูกต้องของข้อกฎหมาย ความลับของลูกความ จรรยาบรรณวิชาชีพ และความรับผิดชอบต่อผลงานที่นำไปใช้

บทความนี้รวบรวม 9 ข้อสงสัยที่นักกฎหมายควรทำความเข้าใจ ก่อนนำ AI มาใช้กับงานจริง พร้อมแนวทางรับมือที่สามารถนำไปปรับใช้ได้

1. ใช้ AI ช่วยเขียนคำฟ้อง คำให้การ หรือร่างสัญญา จะผิดจรรยาบรรณหรือไม่?

นี่เป็นหนึ่งในข้อกังวลสำคัญ เพราะเอกสารทางกฎหมายมีผลต่อสิทธิ หน้าที่ และประโยชน์ของลูกความโดยตรง

2. ข้อมูลจาก AI เชื่อถือได้แค่ไหนจะรู้ได้อย่างไรว่าคำตอบไม่ผิด?

หนึ่งในปัญหาของ AI คือการสร้างคำตอบที่ฟังดูน่าเชื่อถือ ทั้งที่ข้อมูลบางส่วนอาจผิด ไม่ครบถ้วน หรือไม่มีแหล่งอ้างอิงรองรับ ปรากฏการณ์นี้มักเรียกว่า AI Hallucination

• คุณต้องตรวจสอบเลขมาตราและข้อความกฎหมายจากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้
• เปิดอ่านคำพิพากษาต้นฉบับ ไม่ดูเฉพาะบทสรุปจาก AI
• ตรวจสอบว่าคำพิพากษามีอยู่จริง เนื้อหาตรงกับประเด็น และยังเกี่ยวข้องกับกฎหมายที่ใช้บังคับหรือไม่
• อย่านำข้อความอ้างอิงที่ AI สร้างขึ้นไปใช้ หากยังตรวจสอบที่มาไม่ได้

3. ใช้ AI มากไป จะทำให้คิดวิเคราะห์กฎหมายกฎหมายได้น้อยลงจริงหรือ?

ความกังวลนี้มีเหตุผล เพราะหากใช้ AI ด้วยการคัดลอกคำตอบโดยไม่ทำความเข้าใจ ผู้ใช้อาจพลาดโอกาสฝึกการตั้งคำถาม การตีความ และการวิเคราะห์ข้อเท็จจริงด้วยตนเอง แต่ AI ก็สามารถใช้เป็นเครื่องมือฝึกคิดได้เช่นกัน

4. ถ้า AI ให้ข้อมูลผิด แล้วเรานำไปใช้จนเกิดความเสียหาย ใครต้องรับผิดชอบ?

สมมติว่า AI อ้างคำพิพากษาที่ไม่มีอยู่จริง หรือให้ข้อมูลข้อกฎหมายผิด แล้วนักกฎหมายนำข้อมูลนั้นไปใช้ในเอกสารหรือให้คำปรึกษาลูกความ ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นอาจร้ายแรงกว่าความผิดพลาดทั่วไป

5. ใช้ AI เขียนตำรา บทความ หรือผลงานทางวิชาการ จะถูกกล่าวหาว่าโกงหรือไม่?

สำหรับนักกฎหมายที่ทำงานด้านวิชาการ เขียนตำรา บทความวิจัย หรือจัดทำผลงานเพื่อขอตำแหน่งทางวิชาการ การใช้ AI เป็นประเด็นที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ

ประเด็นที่ควรระวัง ได้แก่ การอ้างอิงแหล่งข้อมูลที่ไม่มีอยู่จริง การนำผลงานผู้อื่นมาใช้โดยไม่อ้างอิง และการไม่เปิดเผยการใช้ AI ในกรณีที่หลักเกณฑ์กำหนดไว้

6. กลัวว่า AI จะเปิดเผยข้อมูลลูกความหรือความลับของสำนักงานกฎหมาย ควรทำอย่างไร?

งานกฎหมายจำนวนมากเกี่ยวข้องกับข้อมูลที่ไม่ควรเปิดเผย เช่น ชื่อและข้อมูลส่วนบุคคลของลูกความ รายละเอียดข้อพิพาท เอกสารทางธุรกิจ ข้อมูลทางการเงิน หรือพยานหลักฐานในคดี

• หลีกเลี่ยงการใส่ข้อมูลระบุตัวบุคคลหรือข้อมูลลับที่ไม่จำเป็น
• ปกปิดชื่อ เลขประจำตัว และรายละเอียดที่เชื่อมโยงกลับไปหาลูกความได้ เมื่อไม่จำเป็นต้องใช้ข้อมูลเหล่านั้น
• ตรวจสอบนโยบายข้อมูล การตั้งค่าความเป็นส่วนตัว และเงื่อนไขของผู้ให้บริการ
• กำหนดนโยบายการใช้ AI ภายในสำนักงานให้ชัดเจน
• พิจารณาหน้าที่รักษาความลับ จรรยาบรรณ และข้อกำหนดด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่เกี่ยวข้อง

7. ถ้าไม่เก่งเทคโนโลยีหรือเขียนโค้ดไม่เป็น จะใช้ AI ได้หรือไม่?

นักกฎหมายบางคนอาจคิดว่าการใช้ AI ต้องมีพื้นฐานด้านโปรแกรมมิง หรือจำเป็นต้องเข้าใจเทคโนโลยีอย่างลึกซึ้งก่อน

8. ถ้าใช้ AI แล้วจะไม่ต่างจากการลอกหรือโกง?

ความกังวลนี้เกี่ยวข้องกับความน่าเชื่อถือของนักกฎหมายโดยตรง โดยเฉพาะเมื่อผลงานนั้นต้องสะท้อนความรู้ ความคิด และการวิเคราะห์ของผู้เขียนเอง

เรื่องของการใช้ AI ช่วยร่างหรือเรียบเรียงเป็นอีกประเด็นหนึ่ง ซึ่งอาจมีข้อกำหนดเพิ่มเติมด้านการเปิดเผยการใช้เครื่องมือและความเป็นเจ้าของผลงาน การให้ AI เรียบเรียงข้อความใหม่ไม่ได้ทำให้ปัญหาการนำผลงานผู้อื่นมาใช้โดยไม่อ้างอิงหมดไป และการสร้างข้อความใหม่ก็ไม่ได้รับประกันว่าข้อความนั้นถูกต้องหรือไม่มีการละเมิดสิทธิ

9. ถ้าไม่ใช้ AI หรือใช้ไม่เป็น จะทำให้ตกยุคหรือไม่?

ในอีกด้านหนึ่ง นักกฎหมายบางคนอาจกังวลว่าหากไม่ใช้ AI จะเสียเปรียบคนอื่น แต่ขณะเดียวกันก็กลัวว่าการใช้ AI มากเกินไปจะทำให้ตนเองพึ่งพาเทคโนโลยีจนเกินควร

AI สามารถช่วยลดเวลาทำงานบางประเภท ทำให้มีเวลามากขึ้นสำหรับการวิเคราะห์เชิงลึก การวางกลยุทธ์ และการสื่อสารกับลูกความ แต่ก็ไม่สามารถรับประกันผลลัพธ์ที่ถูกต้องหรือเหมาะสมกับทุกสถานการณ์ได้ นักกฎหมายจึงควรเรียนรู้การใช้เครื่องมือใหม่ควบคู่กับการพัฒนาความรู้ทางกฎหมาย ทักษะการวิเคราะห์ และความสามารถในการประเมินความเสี่ยง

สรุปได้เลยว่านักกฎหมายไม่จำเป็นต้องกลัว AI แต่ต้องรู้เท่าทัน AI

ทั้ง 9 ข้อสงสัยสะท้อนให้เห็นว่า อุปสรรคสำคัญของการใช้ AI ในงานกฎหมายไม่ได้อยู่ที่ความสามารถของเครื่องมือเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความเข้าใจ วิธีใช้งาน และระบบตรวจสอบที่รองรับการทำงานนั้นด้วย

ก่อนนำ AI มาใช้ นักกฎหมายควรยึดหลักสำคัญ 4 ข้อ

1. ตรวจสอบก่อนเชื่อทุกข้อกฎหมาย คำพิพากษา และแหล่งอ้างอิงต้องตรวจสอบได้
2. รักษาความลับก่อนป้อนข้อมูลประเมินความเสี่ยงและเงื่อนไขของระบบก่อนใช้ข้อมูลลูกความ
3. ใช้ AI ช่วยคิด ไม่ใช่คิดแทนทั้งหมดรักษาทักษะการวิเคราะห์และวิจารณญาณทางกฎหมายของตนเอง
4. รับผิดชอบต่อผลงานที่นำไปใช้อย่าปล่อยให้ความรวดเร็วของ AI อยู่เหนือมาตรฐานวิชาชีพ

AI ไม่ใช่คำตอบสำหรับทุกปัญหา และการไม่ใช้ AI ก็ไม่ได้หมายความว่าจะทำงานได้ด้อยกว่าเสมอไป สิ่งที่นักกฎหมายควรมีคือความสามารถในการประเมินว่าเครื่องมือนี้เหมาะกับงานใด ใช้อย่างไร และต้องตรวจสอบอะไรบ้างก่อนนำผลลัพธ์ไปใช้จริง

สมัครเรียนตอนนี้